Boekdrukkunst

Wie op het terras van café Studio zit, zeg maar het café Oasis van Haarlem, kan er niet omheen: het standbeeld van Lourens Janszoon Coster. Het is namelijk enorm groot en met recht, want de Haarlemmers zijn maar wat trots op hun uitvinder van de boekdrukkunst.

Het verhaal, legenda bijna, wil dat Lourens op een middag in 1423 met zijn kleinkinderen ging wandelen in de Haarlemmerhout. Hij sneed voor de grap letters uit een stuk boombast en liet deze in het zand vallen. De letterafdrukken die deze actie opleverden, leidden tot de uitvinding van de boekdrukkunst. Zijn knecht Johann Gutenberg stal later de letters en vertrok naar Mainz.

Helaas voor de Haarlemmers is dit verhaal toch echt een legende. Zeker is dat Gutenberg in 1441 voor het eerst experimenteerde met de principes van de boekdrukkunst. Dat is een stuk later dan het jaar waarin het uitvindersuitstapje van Coster zou hebben plaatsgevonden. Dat pleit nog voor Coster, maar helaas is er vóór de officieel vastgestelde experimenten van Gutenberg niets bekend over drukwerk van ene Coster te Haarlem. Daarvan wordt pas vanaf 1441 melding gemaakt. Ook was de eerste Nederlander die officieel drukwerk produceerde, de Zeeuw Jacobus Bellaert, die van 1483 tot 1486 in Haarlem als drukker werkte. Maar de Zeeuw had het vak niet in Haarlem geleerd maar in Gouda. Wat er dus op z’n best over de Haarlemse claim op de uitvinding van de boekdrukkunst kan worden gezegd, is dat er in een relatief korte tijd meerdere mensen bezig waren hetzelfde uit te vinden, al zijn de beste papieren toch voor Gutenberg.

Het gekke is dat dit soort verschijnselen zich vaker voordoen en ook voor het moderne fenomeen weblog blijken te gelden. Wie probeert de persoon te vinden die als eerste een weblog in de lucht heeft gehouden, vindt meerdere bloggers die hiervoor in aanmerking komen. En misschien het allerleukste is dat het een allesbehalve nieuw fenomeen is: al middenin de jaren zeventig waren hele volksstammen bezig met zaken die met enige welwillendheid aan het huidige bloggen doen denken. In die tijd waren voornamelijk studenten en professoren bezig om persoonlijke dingen in zogenaamde dot-plan-bestanden te zetten. Deze werden op de onderwijsnetwerken gezet en konden door anderen worden gelezen. Zeg nu zelf, dat wijkt toch principieel weinig af van hetgeen bloggers doen? Jammer maar helaas, we zijn dus helemaal niet modern bezig, nieuwe krantenwebsite of niet…

Scroll Up

Pin It on Pinterest