Filmmateriaal

Het boek ‘Fedor – Eenzaamheid is de school van het genie’ van Joop Holthausen over het leven van de wielrenner Fedor den Hertog ligt alweer een paar maanden stof te verzamelen in de boekenkast.

Niet omdat het niet ingezien of gelezen is, in tegendeel, dat was eigenlijk zelfs te snel gepiept. Nee, het was de verwerking van de inhoud van dit boek die zo lang op zich heeft laten wachten. Misschien was de aanloop te lang en te beladen met een mening over Fedor den Hertog die zich gevormd had nadat ik kort achter elkaar op stukjes uit zijn bewogen leven was gestuit.

De algehele opvatting over Den Hertog is dat hij weliswaar een fantastische amateurwielrenner was, waarschijnlijk zelfs de beste die ooit heeft rondgereden, maar het feit dat hij als profwielrenner nooit is doorgebroken, heeft het beeld over hem doen kantelen. Voor vrijwel iedereen is Fedor toch de wielrenner met een onwaarschijnlijk groot talent die het dus ook had moeten maken als prof, maar het om onduidelijke redenen heeft nagelaten. Het is ook bijna een verwijt aan zijn adres.

Ik had geen zin in dat verwijt, vind de man een held, zeker gezien de manier waarop hij omgaat met het feit dat hij ongeneeslijk ziek is. Ik denk dat de auteur vergelijkbare gevoelens heeft over Fedor, maar het pleit voor Holthausen dat hij deze empathie voor het ‘onderwerp’ van zijn boek niet laat ontsporen in een geconstrueerde waarheid die geen recht doet aan de persoon die het tracht te omschrijven. Wat overblijft is een geschiedenis die onontkoombaar tot hetzelfde gevoel van spijt of zelfs verwijt leid over de sportcarrière van Den Hertog.

De manier waarop het leven van Fedor wordt besproken is adequaat, maar helaas een tikkeltje te braaf. In het eerste hoofdstuk probeert de auteur de binding die hij voelt met deze bijzondere wielrenner te schetsen. Hij laat hier Den Hertog ook zelf vertellen over zijn sportloopbaan. In principe een fantastische manier om de lezer direct het boek in te trekken, maar helaas gebruikt de auteur hiervoor een vrijwel letterlijk overgenomen monoloog van de wielrenner uit de EO radio-uitzending ‘Een ontmoeting’ van mei 1998. Spreektaal in een boek, wat mij betreft een afknapper. Gemiste kans.

Het boek gaat daarna in chronologische volgorde door het opmerkelijke leven van Fedor den Hertog. Het is een soms verbazingwekkend relaas, hier en daar gelardeerd met een quote van de wielrenner zelf. Holthausen heeft Fedor zover gekregen dat hij het hele manuscript heeft gelezen. Dat moet niet altijd makkelijk zijn geweest, er is genoeg in zijn leven gebeurd dat confronterend is. Het typeert hem dat hij deze confrontatie is aangegaan. Des te jammer is dat de citaten eigenlijk helemaal niets bijdragen aan het boek. Je hoopt op duiding, aanzetten van verhalen, nuancering desnoods, maar krijgt slechts bevestiging van hetgeen al te lezen was. Heel erg jammer!

De vormgeving van het boek is niet top maar ook niet slecht. De kaders met extra informatie aan de zijkanten zijn goed, al is vormgeving ervan wat bot. Glanzende papier vond ik als jongeman helemaal chique, maar komt mij nu patserig over. Als dit boek in een mooi ongestreken papiersoort was uitgegeven, had ik mijn geluk niet op gekund, en was een van de sterkste punten van dit boek, de fotografie, pas echt goed tot z’n recht gekomen. De foto’s zijn namelijk echt een versterking van het verhaal. De emoties waarover wordt geschreven, de inspanningen, de gedrevenheid en soms ook euforie, alles spat van vele foto’s af zonder dat hiervoor één woord nodig is. De parade van bekende wielrenners en sportjournalisten uit de tijd van Fedor is niet alleen een feest van herkenning, het geeft meer kracht aan het besef van het enorme talent dat Fedor toen was. Wagtmans, Pijnen, Zoetemelk, om er een paar te noemen, hij was ze als amateur allemaal de baas…

En hiermee zijn we bij het mankement van de journalistieke objectiviteit beland. Het verhaal na de hoogtepunten uit de amateurcarrière van Den Hertog glijdt af naar de diepe, donkere dalen van zijn leven. Het is gebeurd, niets van gelogen, je kunt als auteur natuurlijk niet anders dan deze feiten boekstaven. Ook al doet Holthausen dit met genegenheid en zoekt hij de lichtpuntjes nadrukkelijk op, het leidt de lezer onherroepelijk het moeras van de spijt in.
Ook ik kon na het lezen niet anders concluderen dat het wel heel erg jammer is dat Fedor als prof nooit echt heeft geschitterd. Maar heeft hij gefaald? Is zijn leven mislukt? Ik denk het niet. De manier waarop hij is omgegaan met de mokerslag dat hij prostaatkanker blijkt te hebben en ongeneeslijk ziek is verklaard, het feit dat hij voorzichtig het contact met zijn dochters weer heeft opgepakt en zijn falen maar ook zijn successen in de wielersport relativeert, maken van hem een bijzonder mens.

Dit boek is er in mijn ogen niet helemaal in geslaagd om dit beeld te schetsen, om Fedor echt het buitengewone mee te geven dat hij is. Hotlhausen komt een heel eind, maar net als Fedor gaat het ergens op driekwart van de finishlijn mis. Begrijp me niet verkeerd, de auteur kon ook niet anders, maar ik gun Fedor een verhaal dat hem helemaal recht doet. Een kunstenaar zou in het leven van Fedor de accenten kunnen leggen die mensen weten te raken, details die ook zijn profcarrière en zijn privéleven in hetzelfde licht weten te plaatsen, namelijk dat spijt of verwijt misplaatst zijn. Fedor was een mens die ondanks én juist dankzij zijn beperkingen het leven heeft geleden dat verteld moet worden. Film is hiervoor heel geschikt. Welke getalenteerde scenarioschrijver neemt de uitdaging aan?

filmmateriaal-fedor-eenzaamheid-is-de-school-van-het-genie
Scroll Up

Pin It on Pinterest