Geloof

Een klein brokje nieuws met een glimlach houd me al een paar dagen bezig. Eerst het nieuws maar: een week of wat geleden publiceerde de Volkskrant de resultaten van een eigen onderzoek naar bureaus met een spirituele inslag die arbeidsongeschikten en werklozen helpen aan een baan te komen. Uitkeringsinstantie UWV blijkt zich te kunnen vinden in het feit dat enkele tientallen werkzoekenden een dergelijk bureau inschakelen en met behulp van tarotkaaren, horoscopen en allerlei zelfontwikkelingscursussen proberen helder te krijgen welk soort werk geschikt voor ze is.

Onzin? Lijkt mij niet, maar dat is nu niet het punt dat ik wil maken. Dit bericht roept waarschijnlijk drie typen reacties op. De eerste reageert vol ongeloof dat geld wordt besteed aan dit soort totaal niet wetenschappelijke zaken, de tweede groep gelooft heilig in dit soort zaken en vindt het dus vanzelfsprekend dat mensen zo werk mogen zoeken, en dan hebben we nog de derde groep die er eigenlijk ook niet in gelooft, maar wel van het placebo-effect heeft gehoord. `Ja, als je er maar in gelooft hè, dan werkt bijna alles.`

Dat laatste is inderdaad onderzocht en een algemeen erkend fenomeen, maar ook dat is niet het punt dat ik wil maken. Ter zake dan maar. De inhoud van dit bericht slingert zich volgens mij rond de scheidslijn tussen de (zogenaamde) keiharde wetenschap en het (zogenaamde) zweverige, de kennis die zich niet zo gemakkelijk of zelfs helemaal niet langs de gebaande wetenschappelijke paden laat verklaren. Zelfs als een wetenschapper de moeite neemt om een van deze verschijnselen te onderzoeken, leidt dit vaak tot ongemakkelijke situaties, waarin de wetenschappelijke methode niet echt geschikt blijkt om het verschijnsel te onderzoeken en er dus niets meetbaars uitrolt. `Dus` is er sprake van onzin, aldus de wetenschapper, die weer rustig kan gaan slapen in zijn ivoren wetenschapstoren.

Wat de arme werkzoekende, of boer die met behulp van een wichelroedeloper een goede waterbron op zijn land probeert op te sporen, of een imker die een goede plek voor zijn bijenvolk vindt met behulp van een helderziende, dan nog rest is het resultaat. Het werkt voor hen, dus bestaat het. Laat de ongelovigen nu niet lacherig beginnen over het placebo-effect, want ook zij zijn waarschijnlijk gelovigen. Ooit een foto onder een scanner gelegd? Dat zal hoogstwaarschijnlijk wel tot een jpeg-je op de pc hebben geleid. Maar wie weet eigenlijk hoe dit werkt? We zien een felle lamp onder het origineel doorlopen en horen wat geluiden, maar waar dient dat allemaal voor? Die felle lamp strooit een enorme hoeveelheid licht op de foto zodat er veel licht wordt teruggekaatst. Licht bestaat uit fotonen en die fotonen van het teruggekaatste licht dringen door in de lichtgevoelige computerchips in de scanner en laden deze chips meer op naarmate er meer fotonen op dezelfde plek terecht komen.

Bent u er nog, mijn beste lezer? Haal maar rustig adem, ik ga hier echt niet een diep technologische verhandeling over de werking van de scanner houden! Wat ik duidelijk wil maken, is dat wij gewone stervelingen natuurlijk nog nooit een foton hebben gezien, ook niet precies weten hoe een chip in elkaar zit en al helemaal niet kunnen zien hoe een foton die chip op bepaalde plekken oplaadt en hoe die gegevens in de vorm van een stroom elektronen worden gebruikt om een plaatje te maken.

Ja mensen, ik weet het, wat zit ik nu te zeuren, het werkt toch? Precies, gelovigen, ook jullie nemen net als ik iets wat je niet kunt zien en verklaren maar voor kennisgeving aan omdat het blijkt te werken. En dat lijkt dan behoorlijk veel op gelovige mensen die wonderbaarlijke gebeurtenissen niet rationeel kunnen verklaren en daarom toeschrijven aan de hand van God, een verschijnsel dat ze hoogstwaarschijnlijk ook nog nooit hebben gezien, maar waar ze wel sterk in geloven. Ook de wetenschap is overigens op geloof gebaseerd: vaak wordt rond een verschijnsel een wetenschappelijke verklaring opgesteld en tot het tegendeel is bewezen geldt die verklaring als keiharde wetenschap. Ondertussen geloven hele volksstammen wetenschappers erin omdat ze geen zin hebben om de theorie onderuit te halen. Dit alles leidt tot de onvermijdelijke conclusie dat wij met z`n allen, niemand uitgezonderd, tot het kamp van de gelovigen behoren. Krijgt u daar nu ook zo`n warm gevoel van?

Scroll Up

Pin It on Pinterest