selfie robert object ronald westerhuis

Laat het wandelen vandaag maar zitten

GO!

Hoe de installatie ‘Avalon’ in Museum de Fundatie / Kasteel Nijenhuis een wandeling om zeep hielp, en ik dat helemaal niet erg vond. In tegendeel, voor dit kunstwerk offer ik graag nog een keer een sportactiviteit op.

Het is zondag en min of meer droog. Zes dagen van hardlopen liggen achter me, het is welletjes voor deze week. Nou ja, er ligt nog een paar hardloopschoenen in de kofferbak voor een wandeling na afloop van een bezoek aan Kasteel Nijenhuis, het tweede onderkomen van Museum de Fundatie. Samen met mijn lief en een vriendin ga ik daar onder andere objecten van Ronald A. Westerhuis bekijken. Die hebben de dames vaker gezien, maar nieuw is de installatie ‘Avalon’, een project van Mariecke van der Linden, Yuri Honing en Westerhuis.

Keurig netjes aan het begin van ons tijdslot staan we voor de ingang van het kasteel. De mondkapjes gaan op, en vrijwel direct weer af wanneer we de beeldentuin inlopen. Helemaal aan de andere kant torenen enkele sculpturen superieur boven alles en iedereen uit. Het is echter nog geen tijd voor een confrontatie, we slenteren slingerend door de kasteeltuin langs de andere kunstwerken. De vriendin heeft de brochure van de collectie mee gegrist. Die biedt regelmatig een nuttige aanvulling op het kunstwerk waar we bij stilstaan, dan weer een vruchteloos behang van opgezwollen marketingtaal en soms de sleutel tot een andere kijk op het object. Die dan weer een discussie uitlokt tussen de ogen die het wel zien en het paar dat sceptisch blijft.

Een halve beeldentuin verder staan we oog in oog met een reuzin. Daar staat ze dan, in al haar grijze grootheid. Of grootsheid, dat mag iedereen voor zichzelf bepalen. Ik mag deze brutale schaal wel, concludeer ik als ik mijn lief achter het kunstwerk ‘Mikkel’ van Tom Claassen heb vereeuwigd. Voor het geval iemand de grootte van het object niet helemaal doorheeft. Echt confronterend is ‘Self-Portrait 6’ van Caspar Berger. Een verwrongen, klein hoofdje lijkt als bijgedachte aan een getormenteerde torso geboetseerd. Het veel te grote lijf wordt bijeengehouden door spijkers of naalden die de huid plaatselijk torderen. Een paar meter verder staat ‘Self-Portrait 25’ van dezelfde kunstenaar. Een metershoog bot van een been. Zijn been. Mijn hemel, wat gaat er in het hoofd van die man om?

De mondkapjes gaan weer op, het is tijd voor het binnenste van de havezate. Deze Overijsselse dame van weleer heeft een prachtig interieur. De ingetogen chic is onontkoombaar. Wie gevoelig is voor de nostalgie van ‘Brideshead Revisited’ zoals ik, moet een beetje oppassen hier. Het kasteel zou zomaar kunnen afleiden van de kunst die erin te zien is. Al snel blijken de kunstwerken juist een mooi geheel te vormen met het gebouw. Het effect is het sterkst bij moderne werken. De levensgrote, surrealistische foto ‘The River’ van Pieter Henket komt prima tot z’n recht in een chique woonkamer. Het manshoge ‘Portret van Robert Knook’ van Annemarie Busschers en de ‘Tafel voor Ridders van de Wanhoop (VERZET)’ van Jan Fabre zijn moderne werken. Beide maken ze van een eetkamer een nog stijlvollere eetkamer uit vervlogen tijden. Op de derde verdieping hangt een object van Heringa/Van Kalsbeek in een klassiek ingerichte kamer. De wanden zijn behangen met werken van oude meesters, een groot tapijt onttrekt het zicht op een groot deel van de houten de vloer en je zou op een van de antieke stoelen aan de zijkanten kunnen plaatsnemen, maar dat heeft het museum liever niet. In het midden hangt een rode, mythische vogel, een geestverschijning opgetrokken uit staal, hout en gegoten hars. Een en al beweging vliegt het kunstwerk voor eeuwig naar de uitgang.

Twintig minuten later staan we weer buiten. Het slenteren beu zijn we al voorzichtig op weg naar de uitgang als één van ons zich realiseert dat we ‘Avalon’ nog helemaal niet hebben gezien. De installatie blijkt in de tuinzaal te zijn verstopt. Die lijkt gesloten, maar als we de deuren voorzichtig openen, nodigt een saxofoon ons uit om binnen te komen. Nieuwsgierig lopen we verder. De tuinzaal is bescheiden van formaat, maar er is een hoop te zien. Op één muur likt een filmprojectie aan de randen van drie platte schalen aan de muur. De ogen zien fraaie kleuren en patronen, waar het bewustzijn iets in tracht te herkennen. Waarom eigenlijk? Zijn vage beelden minder dan de duidelijk herkenbare paardenkoppen die af en toe opduiken?

Op de achtermuur steken twee grote schalen als enorme luidsprekers naar voren, compleet beschenen door een projectie. Als de blik naar rechts gaat, blijkt het geluid van ‘Avalon’ uit een andere bron te komen. Middenin een enorme schaal vult een bescheiden draadloze luidspreker met weinig moeite de ruimte met muziek die wonderwel aansluit bij de rest van de installatie. Deze moderne klankschaal is ook in de tweede ruimte van de tuinzaal nadrukkelijk aanwezig. Terwijl de blik gericht is op de achterste muur, trekt een video in de linker ooghoek de aandacht. Een vrouw is bezig de haren in model te brengen. Het is vooral de blik van de vrouw die het een verontrustend beeld maakt. Haar ogen tonen een mengeling van tevredenheid en vertwijfeling, angst misschien. Als ik na een tijdje de blik afwend om de rest van de kamer te bekijken, valt een pluk haar naar beneden. Een gevoeld vermoeden wordt bevestigd. Wat een krachtige video.

Letterlijk en figuurlijk stil ondergaan we ‘Avalon’ een tijd lang. Die uiteindelijk nog steeds niet voorbij is, maar er is geen plaats meer voor nieuwe impressies. Drie bezoekers verlaten onder de indruk een museum en laten hun wandelschoenen in de kofferbak liggen. Met het voornemen om ‘Avalon’ nog een keer te ondergaan vertrekken ze huiswaarts.

Waardering

80%