Muzikale creativiteit

‘Auteursrecht moet op de schop’, kopte Webwereld een paar weken geleden. Deze stelling bleek afkomstig van Johan Pouwelse, onderzoeker aan de Technische Universiteit Delft en leider van het ontwikkelteam dat de P2P-software Tribler maakt. De redenering die tot deze stelling leidt, klinkt logisch. Alle argumenten zijn immers van vele kanten op ons afgekomen: software om bestanden via internet uit te wisselen is zo gemeengoed geworden dat de bestaande methoden om de rechten op al die bestanden te verdedigen, bij lange na niet meer voldoen.

Het beschermen van de rechten op muziek, video en andere zaken is weliswaar volkomen legitiem, zo redeneert Pouwelse, maar naleving ervan is volstrekt onmogelijk omdat software en hun gebruikers steeds inventiever worden in het uitwisselen van bestanden. Zo schijnt er een groeiend aantal netwerken te ontstaan van vrienden die alleen maar andere vrienden toelaten in het netwerk en zo een voor platenlabels en andere rechthebbenden volledig onzichtbaar platform hebben gecreëerd om muziek, video en software te delen. Het lijkt enigszins op vroeger, toen we met een leeg cassettebandje naar de buurjongen liepen en met de nieuwste LP van ABBA terugkwamen. Daar had de platenindustrie ook geen zicht op, alleen was het allemaal net wat lastiger dan de uitwisseling van de digitale bestanden van nu.

Hoe verleidelijk ook, de conclusie dat het auteursrecht dan maar op de schop moet, is wel erg vergaand. Het is ook de vraag of het wel nodig is. De kern van het probleem is dat de illegale varianten om aan muziek te komen, blijkbaar zo vele malen handiger zijn dat ze het winnen van de legale. Langs deze weg geredeneerd, is de huidige situatie van de illegale netwerken een stevige roep om muzikale creativiteit. Wie de rechten heeft op muziek, video, software, enzovoort mag dat recht beschermen, maar kan dat op verschillende manieren doen. Zo wordt er hier en daar al van buitenaf geroepen dat de muziekindustrie zich beter kan richten op het aanbieden van extra’s rond een artiest. Het album zelf is dan goedkoop of zelfs geheel gratis, maar wil een fan een fraai vormgegeven hoes, boekje, enzovoort, of snuisterijen, of exclusieve nummers, dan moet de portemonnee worden getrokken.

De platenindustrie heeft bovenstaande model nog niet bepaald warmbloedig omarmd, maar staat toch voorzichtig open voor goede manieren om geld te verdienen aan muziek zonder de rechten te schenden. Drie interessante voorbeelden hiervan komen allemaal uit Zweden, het land waar deze weken de rechtszaak loopt tegen The Pirate Bay, een van de grootste BitTorrent websites ter wereld. Hoe dat afloopt weten we pas over enige tijd, maar dat het goed gaat komen met de ideeën achter de legale Zweedse initiatieven Spotify, Tunerec en Chilirec lijkt bijna zeker.

Spotify heeft overeenkomsten afgesloten met grote platenmaatschappijen en kan daardoor miljoenen nummers aanbieden. Deze zijn voor 12 dollar per maand ongelimiteerd te beluisteren door abonnees. Wie kiest voor het gratis abonnement, krijgt enkele keren per uur een reclameboodschap om de oren. In beide gevallen betreft het streaming audio, de muziek kan dus niet worden gedwonload, wat precies de reden is dat de muziekindustrie ermee akkoord is gegaan!

Tunerec en Chilirec hebben weer wat anders bedacht: ook hier wordt de muziek gestreamd naar de luisteraar, maar het betreft in dit geval muziek die is verzameld door internetradiostations af te struinen en de muziek op te slaan. Abonnees huren bij deze diensten opslagruimte op een server, waar de eerder genoemde muziek op terechtkomt. Dit wordt ook door de muziekindustrie en Buma/Stemra-achtige organisaties beschouwd als een vorm van een privéverzameling en die mag je beluisteren waar je maar wilt.

Als op deze manier producten op de markt verschijnen, hoeft het bestaande auteursrecht dus helemaal niet op de kop. Het gaat erom dingen aan te beiden op een door alle partijen geaccepteerde en gebruikersvriendelijke wijze. Tot slot nog een laatste voorbeeld van een creatieve oplossing. De Amerikaanse band ‘Presidents of the United States of America’ heeft een programma voor de iPhone geschreven waarmee hun nummers beluisterd kunnen worden. Ook hier worden de nummers gestreamd. Het programma kost een paar dollar, terwijl het beluisteren van hun nummers gratis is. De band kan het alleen doen met nummers waarover ze zelf de rechten hebben, maar gezien de Zweedse voorbeelden zouden de labels best eens open kunnen staan voor dit initiatief.

Scroll Up

Pin It on Pinterest