T-Ford startte honderd jaar terug revolutie

De auto die in alle kleuren leverbaar was, als het maar zwart is werd een eeuw geleden geboren. Het eenvoudige, robuuste ontwerp van de T-Ford en de manier waarop deze auto in elkaar werd gezet, betekenden het begin van de massaproductie zoals we die vandaag nog steeds kennen.

De eerste Ford Model T rolde op 1 oktober 1908 van de band. Het relatief eenvoudige, maar uiterst betrouwbare ontwerp betekende een revolutie in de toen nog jonge automobielindustrie. Eigenaars konden er vanuit gaan dat de Ford het deed, mits ze het automobiel gestart kregen. De T-Ford was namelijk voorzien van een slinger die met de hand in beweging moest worden gezet om de motor aan de praat te krijgen. Het op deze wijze starten van een auto bleek niet zonder gevaar: soms had de motor een terugslag en kreeg de automobilist een ferme tik van de slinger. Wie nog wel eens een onwillige motorfiets aantrapt, kent het nare verschijnsel waarschijnlijk wel…

Het Model T kreeg pas in 1919 een elektrisch aangedreven startmotor, maar het succes was toen al onovertroffen. Toen het laatste exemplaar 8 jaar na de introductie van de startmotor van de lopende band rolde, waren er ruim 15 miljoen modellen verkocht. De tijd was ook helemaal rijp voor deze revolutie. Een paar jaar voor de introductie van de T-Ford reden er in de Verenigde Staten nog geen 80.000 geregistreerde personenauto’s en 2.000 andere door brandstofmotoren aangedreven vehikels rond. Twintig jaar later, in 1925, waren deze aantallen al opgelopen tot respectievelijk 17,5 miljoen en 2,6 miljoen. Gezien de aantallen die Ford in die periode heeft verkocht, is het Model T bijna in z’n eentje verantwoordelijk voor deze explosie van mobiliteit in de VS.

Minstens zo spectaculair was de manier waarop de T-Ford in elkaar werd gezet. Henry Ford was bijzonder gecharmeerd van de theorieën van Frederick Winslow Taylor. Deze Amerikaanse werktuigbouwkundige had zich gespecialiseerd in het verregaand rationaliseren van de (massa)productie. Taylor bepleitte een diepgaand onderzoek naar alle handelingen die nodig zijn om een bepaald product in elkaar te zetten. Het doel van deze analyse was om alle overbodige handelingen te elimineren. De productie werd op deze manier opgedeeld in een groot aantal kleine stapjes die moesten worden uitgevoerd door goed getrainde, maar hersenloze arbeiders. Taylor ging er namelijk vanuit dat fabrieksarbeiders niet in staat waren om te begrijpen wat ze aan het doen waren, ook al was die handeling nog zo klein.

De taakverdeling tussen management en arbeiders was volgens de theorie van Taylor ook volstrekt duidelijk: het management bedenkt de fabricagemethoden en dwingt de arbeiders om de hun toebedeelde deeltaak uit te voeren op een manier die het management heeft bedacht. Meedenken werd niet op prijs gesteld, want dat deed afbreuk aan de wetenschappelijke benadering van de productie. Het bleek een uiterst succesvolle methode om dingen in elkaar te zetten, een methode die met name de Japanners met hun Just In Time (JIT) productiemethode tot in de perfectie wisten fijn te slijpen.

Grappig detail in de geschiedenis van de T-Ford is dat de consequenties van de theorieën van Taylor waarschijnlijk de basis vormen voor de legende dat Henry Ford gezegd zou hebben ‘Dat de Ford Model T in ieder mogelijke kleur leverbaar is, als het maar zwart is’. Het is niet zeker of deze uitspraak inderdaad van de oprichter van de Ford Motor Company is, maar wat wel vaststaat is dat de T-Ford van 1914 tot 1926 inderdaad slechts in zwarte uitvoering leverbaar is geweest. De reden hiervoor is dat de zwarte lak veel sneller droogde dan andere kleuren. Aangezien alles in het teken stond van het opvoeren van de productiesnelheid, besloot het management alle exemplaren in zwart te leveren. Dit beleid werd overigens overboord gezet in 1926 omdat de verkoopaantallen in elkaar stortten.

Er is een hele boel veranderd in de eeuw na de geboorte van de T-Ford. Tegenwoordig lachen we om de 20 pk die de 4-cilinder in 1908 wist op te wekken, genoeg voor een voor die tijd duizelingwekkende topsnelheid van ruim 70 km/u. De productiemethoden zijn inmiddels ook behoorlijk veranderd. Gebleven is de wetenschappelijke benadering, maar de toepassing is in sommige fabrieken behoorlijk anders. Arbeiders reizen waar mogelijk mee met de auto en bouwen deze als groep vaak compleet af. Ook deze manier van assembleren stamt uit een managementtheorie, maar dan ontstaan in de Verenigde Staten van de jaren zestig. Dit ‘groepsproces’ is ook best een revolutie, al blijft dit niet te vergelijken met de impact die de Ford Model T honderd jaar geleden had op de wereld. Van harte gefeliciteerd ‘Mister T’.

Scroll Up

Pin It on Pinterest